Nghiên cứu đặc điểm hình thái và một số chuỗi xung đặc biệt trên cộng hưởng từ não ở bệnh nhân Alzheimer

Luận án tiến sĩ y học Nghiên cứu đặc điểm hình thái và một số chuỗi xung đặc biệt trên cộng hưởng từ não ở bệnh nhân Alzheimer.Alzheimer là bệnh lý thoái hóa hệ thần kinh trung ương với đặc điểm tiến triển tăng dần và không thể hồi phục, các tế bào thần kinh ở vỏ não cùng với các cấu trúc xung quanh bị tổn thương, làm giảm khả năng phối hợp vận động, rối loạn cảm giác và cuối cùng gây ra tình trạng mất trí nhớ, rối loạn nhận thức, kèm theo thay đổi hành vi, gây ảnh hưởng đến nghề nghiệp và xã hội của bệnh nhân.
Alzheimer là một bệnh lý phức tạp có thể chịu ảnh hưởng của rất nhiều yếu tố khác nhau biểu hiện đặc trưng bằng suy giảm trí nhớ, không phân biệt giới tính, thường gặp ở người cao tuổi và hay bị nhầm lẫn với các bệnh tuổi già, hiện nay khoa học vẫn chưa hiểu rõ nguyên nhân và tiến triển của bệnh.

MÃ TÀI LIỆU

 CAOHOC.2021.00320

Giá :

50.000đ

Liên Hệ

0915.558.890


Các tiêu chuẩn chẩn đoán bệnh Alzheimer hiện nay chủ yếu vẫn dựa vào lâm sàng: DSM V 1, ICD X 2, NINCDS-ADRDA 3 là ba tiêu chuẩn được chấp nhận trên toàn thế giới. Tuy vậy, không thể phủ nhận vai trò của các xét nghiệm cận lâm sàng, đặc biệt là các phương pháp chẩn đoán hình ảnh. Cho nên, một số tác giả trên thế giới đã đưa ra các tiêu chuẩn chẩn đo án mới của Alzheimer có bổ sung thêm một số tiêu chuẩn dựa trên các xét nghiệm cận lâm sàng 4.
Hình ảnh cộng hưởng từ (CHT) có thể được coi là xét nghiệm cận lâm sàng thích hợp cho việc chẩn đo án bệnh Alzheimer vì nó cho phép đo chính xác khối lượng não theo 3 chiều, đặc biệt l à kích thước của hồi hải mã và các vùng liên quan 5. Cũng như sự biến đổi hình ảnh của b ệnh nhân AD so với người b ình thường thông qua c ác chuỗi xung khuếch tán, phổ và tưới máu.
Nguyên lý CHT được hai nhà kho a học Felix Block và Edward Puroel 6 phát hiện năm 1946, được trao giải Nobel năm 1952. Năm 1980, CHT được dùng để tạo ảnh cơ thể người và đã trở thành phổ biến trong ngành chẩn đo án hình ảnh trên thế giới. Thông qua các chuỗi xung CHT chúng ta có thể phát hiện biến đổi trên não b ệnh nhân Alzheimer.
Hiện nay khoa học vẫn chưa hiểu rõ nguyên nhân và tiến triển của bệnh Alzheimer, c ác nghiên cứu cho thấy bệnh c ó liên quan với c ác mảng và đám rối trong não. Bệnh c ó thể phát triển ti ềm tàng trong một thời gi an dài trước khi xuất hiện các tri ệu chứng, người bệnh chỉ có thể s ống được khoảng 7 năm s au khi phát hi ện b ệnh, dưới 3% s ống thọ thêm 14 năm7.
Do đó, việc phát triển các phương pháp chẩn đoán hình ảnh nó i chung và CHT từ nói riêng để chẩn đoán Alzheimer ở giai đoạn tiền lâm sàng l à rất quan trọng và cấp thiết. Trên thế giới, các tác giả đã ứng dụng CHT để đánh giá sự thay đổi trên não bệnh nhân AD như: kho ảng cách IUD, tỷ số E, tỷ số B, thể tích vùng hải mã, hạnh nhân trong chẩn đoán và tiên lượng AD. Đồng thời đi sâu phát triển những kỹ thuật chuyên biệt như các chuỗi xung: khuếch tán, phổ và tưới máu để đo lường những tổn thương trên não bệ nh nhân Alzheimer đã đem đến một phương pháp đánh giá chính xác khách quan về mặt hình ảnh trong chẩn đo án b ệnh AD.
Ở Việt Nam, một số tác giả đã bước đầu nghiên cứu hình thái não bệnh nhân mắc AD trên CHT. Tuy nhiên chưa có tác giả nào sử dụng chuỗi xung: khuếch tán, tưới máu và phổ để định lượng các thay đổi trên não bệnh nhân mắc AD. Chúng tôi tiến hành thực hiện đề tài: “Nghiên cứu đặc điểm hình thái và một số chuỗi xung đặc biệt trên cộng hưởng từ não ở bệnh nhân Alzheimer” nhằm phân tích c ác tổn thương đặc hi ệu trên hình ảnh CHT và đo lường c ác thay đổi trên não của bệnh nhân mắc AD giúp các nhà lâm sàng có căn cứ chẩn đo án bệnh Alzheimer, với mục tiêu:
1.    Mô tả đặc điểm hình thái của não ở b ệnh nhân Alzheimer
2.    Phân tích đặc điểm cộng hưởng từ khuếch tán, tưới máu, phổ của não ở bệnh nhân Alzheimer
3.    Đánh gi á sự biến đổi các chuỗi xung cộng hưởng từ não ở b ệnh nhân Alzheimer theo các biến số tuổi, giới, mức độ bệnh.

Mục đích và đối tượng nghiên cứu của luận án:
Mục đích: 
1.    Mô tả đặc điểm hình thái của não ở bệnh nhân Alzheimer
2.    Phân tích đặc điểm cộng hưởng từ khuếch tán, tưới máu, phổ của não ở bệnh nhân Alzheimer
3.    Đánh giá sự biến đổi các chuỗi xung cộng hưởng từ não ở bệnh nhân Alzheimer theo các biến số tuổi, giới, mức độ bệnh.
Đối tượng nghiên cứu: 
    Những bệnh nhân được chẩn đoán mắc AD (nhóm nghiên cứu) và bệnh nhân không mắc AD (nhóm chứng) được làm các test chẩn đoán và chụp cộng hưởng từ (CHT) não theo qui trình nghiên cứu tại Trung tâm Điện Quang Bệnh viện Bạch Mai từ tháng 9 năm 2016 đến tháng 9 năm 2020.
Phương pháp nghiên cứu của luận án: nghiên cứu mô tả cắt ngang so sánh hai nhóm, đánh giá sự biến đổi của các chuỗi xung ở mục tiêu 3.
Các kết quả chính và kết luận: 
1.    Đặc điểm hình thái của não ở bệnh nhân Alzheimer
Điểm MTA não phải và trái trung bình là 2,20 cao hơn 1,55 điểm (phải) và 1,5 điểm (trái) so với nhóm chứng. Thể tích trung bình hồi hải mã phải là 2,48 và trái là 2,50 giảm 0,67 và 0,6 so với nhóm chứng. 
Khoảng cách IUD trung bình là 2,86 tăng 0,34 cm; tỷ lệ B trung bình 0,24 tăng 0,03. Khoảng cách BTH trung bình 3,97 tăng 0,4; tỷ lệ E trung bình 0,29 tăng 0,06 với nhóm chứng (p<0,01). 
2.    Hình ảnh não bệnh nhân AD trên các chuỗi xung đặc biệt: 
Chỉ số khuếch tán biểu kiến trung bình nhóm bệnh nhân AD thấp hơn nhóm chứng tại: thùy thái dương, thùy đỉnh, thùy trán, thùy chẩm và hồi hải mã cả hai bên não phải và não trái.
Đỉnh các chất chuyển hóa trung gian trung bình trên não phải và não trái của nhóm bệnh nhân AD có NAA, NAA/Cr giảm và Myo, Cr, Cho tăng so với nhóm chứng tại thùy thái dương và hồi hải mã. 
Chỉ số CBF trung bình nhóm bệnh nhân AD thấp hơn so với nhóm chứng tại tất cả các điểm đo (p<0,01).
3.    Hình ảnh não bệnh nhân AD theo tuổi, giới và mức độ bệnh: 
Về hình thái điểm MTA và thể tích hồi hải mã theo nhóm tuổi bên não phải có sự khác biệt. Tỷ lệ B trung bình giữa các nhóm tuổi và giới tính có sự khác biệt (p < 0,05). 
Trên chuỗi xung đặc biệt chỉ số khếch tán biểu kiến trung bình theo nhóm tuổi và giới tính tại thùy đỉnh trên cả não phải và trái có sự khác biệt (p < 0,05). 
Nồng độ đỉnh NAA giảm theo nhóm tuổi tại thùy thái dương, hồi hải mã. Cr nam tăng hơn nữ cả bên não, Glx nam giảm hơn nữ bên phải. NAA/Cr nam giảm hơn nữ cả hai bên não tại hồi hải mã (p < 0,05). 
Chỉ số CBF giảm cả 2 bên não theo nhóm tuổi. tại thùy thái dương, thùy chẩm, hồi hải mã. Chỉ số CBV tăng theo nhóm tuổi tại thùy đỉnh, thùy trán (p < 0,05).