Những thay đổi điện sinh lý thần kinh cơ trên bệnh nhân hồi sức

Luận án tiến sĩ y học Những thay đổi điện sinh lý thần kinh cơ trên bệnh nhân hồi sức.Bệnh thần kinh cơ do mắc bệnh trầm trọng (critical illness neuromyopathy) thường xảy ra trên bệnh nhân được điều trị tại khoa hồi sức tích cực, nhất là trên những bệnh nhân được điều trị kéo dài. Các thể bệnh thường gặp là bệnh đa dây thần kinh do mắc bệnh trầm trọng (critical illness polyneuropathy), bệnh cơ do mắc bệnh trầm trọng (critical illness myopathy) hoặc phối hợp cả hai. Hơn thế, bệnh lí này có thể làm cho bệnh nhân phải thở máy kéo dài, nằm viện kéo dài, làm giảm khả năng phục hồi, tăng chi phí điều trị và tăng tỉ lệ tử vong trong bệnh viện [22], [155].

MÃ TÀI LIỆU

CAOHOC.2021.00142

Giá :

50.000đ

Liên Hệ

0915.558.890


Triệu chứng thường gặp của những rối loạn thần kinh cơ trên bệnh nhân được điều trị hồi sức là yếu liệt kiểu ngoại biên. Tuy nhiên, việc nhận ra và xác định từng thể bệnh thần kinh cơ qua thăm khám lâm sàng tương đối khó khăn. Và càng khó khăn hơn nếu bệnh nhân có rối loạn ý thức, sử dụng thuốc an thần hay có bệnh hệ thần kinh trung ương [33], [58]. Do đó, ứng dụng chẩn đoán điện vào chẩn đoán các bệnh lí thần kinh cơ trên những bệnh nhân hồi sức có biểu hiện yếu liệt kiểu ngoại biên là rất hữu ích.
Các kỹ thuật khảo sát dẫn truyền thần kinh, ghi điện cơ kim cùng nhiều kỹ thuật khác là công cụ hỗ trợ đắc lực cho bác sĩ lâm sàng thần kinh trong việc phát hiện, xác định và theo dõi điều trị các nhóm bệnh thần kinh cơ [5], [115].
Bệnh đa dây thần kinh do mắc bệnh trầm trọng được mô tả đầu tiên vào năm 1984. Từ đó đến nay có nhiều báo cáo về bệnh thần kinh cơ do mắc bệnh trầm trọng được công bố tại các nước phát triển như Mỹ, Pháp, Hà lan. Các nghiên cứu cho thấy có mối liên quan giữa hội chứng đáp ứng viêm hệ thống và suy đa cơ quan với sự xuất hiện của bệnh thần kinh cơ do mắc bệnh trầm trọng. Những yếu tố có liên quan khác gồm nhiễm trùng huyết, sử dụng thuốc chẹn thần kinh cơ, sử dụng corticosteroid, tăng đường huyết và thở máy [33].- 2 –
Cho đến hiện tại, mọi nổ lực để điều trị bệnh thần kinh cơ do mắc bệnh trầm trọng tập trung vào việc ngăn ngừa các yếu tố nguy cơ, điều trị tích cực bệnh lí chính, sử dụng insulin tăng cường và tập vật lí trị liệu sớm. Tuy nhiên, cơ chế bệnh sinh vẫn chưa được sáng tỏ, làm cho việc quản lí bệnh gặp nhiều khó khăn [61], [91]. Vì vậy, bệnh thần kinh cơ do mắc bệnh trầm trọng vẫn là
vấn đề đang được quan tâm và nghiên cứu.
Tại Việt Nam, các tác giả Lê Quang Cường, Nguyễn Hữu Công là những người đầu tiên ứng dụng chẩn đoán điện vào chẩn đoán, theo dõi điều trị bệnh thần kinh cơ [5], [6]. Cho đến hiện tại, chuyên ngành này đang bắt đầu được chú trọng và phát triển. Năm 2010, tác giả Lê Thị Thúy An thực hiện đánh giá các tổn thương thần kinh trên bệnh nhân hồi sức bằng điện cơ. Tác giả đã xác định được tỉ lệ bệnh đa dây thần kinh trên bệnh nhân hồi sức và các yếu tố nhiễm trùng huyết và suy đa cơ quan có liên quan với thể bệnh này [1].
Tuy nhiên, cỡ mẫu trong nghiên cứu của tác giả còn hạn chế và vẫn chưa xác định được tỉ lệ chung của bệnh thần kinh cơ do mắc bệnh trầm trọng, tỉ lệ các thể bệnh cơ do mắc bệnh trầm trọng, thể hỗn hợp cũng như chưa mô tả được cụ thể sự thay đổi của các thông số điện sinh lý thần kinh cơ trên bệnh nhân hồi sức. Hiện tại, các công trình nghiên cứu tương đối đầy đủ và có hệ thống về bệnh thần kinh cơ trên bệnh nhân hồi sức trong nước vẫn còn rất ít. Với những lí do nêu trên, chúng tôi tiến hành nghiên cứu “Những thay đổi điện sinh lý thần kinh cơ trên bệnh nhân hồi sức” nhằm cung cấp những số liệu cụ thể về những thay đổi điện sinh lý thần kinh cơ trên bệnh nhân hồi sức, từ đó xác định tỉ lệ các thể bệnh thần kinh cơ do mắc bệnh trầm trọng và các yếu tố liên quan.- 3 –
MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
1. Mô tả tỉ lệ và đặc điểm lâm sàng của bệnh thần kinh cơ do mắc bệnh trầm trọng trên bệnh nhân hồi sức.
2. Mô tả những thay đổi điện sinh lý thần kinh cơ trên bệnh nhân hồi sức bằng phương pháp khảo sát dẫn truyền thần kinh và ghi điện cơ kim.
3. Xác định các yếu tố liên quan với bệnh thần kinh cơ do mắc bệnh trầm trọng trên bệnh nhân hồi sức

MỤC LỤC
Trang phụ bìa
Lời cam đoan
Mục lục
Danh mục các chữ viết tắt
Danh mục các bảng
Danh mục các hình
Danh mục các biểu đồ
Trang
ĐẶT VẤN ĐỀ …………………………………………………………………………………. 1
MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU …………………………………………………………….. 3
CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN TÀI LIỆU ……………………………………………. 4
1.1. Lịch sử của vấn đề nghiên cứu ……………………………………………………… 4
1.2. Những đặc điểm cơ bản bệnh thần kinh cơ do mắc bệnh trầm trọng ….. 6
1.3. Những kỹ thuật khảo sát điện sinh lí thần kinh cơ được sử dụng
trong nghiên cứu ……………………………………………………………………………….. 23
1.4. Tình hình nghiên cứu điện sinh lí thần kinh cơ trên
bệnh nhân hồi sức trong và ngoài nước ……………………………………………….. 35
CHƯƠNG 2. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ……. 42
2.1. Đối tượng nghiên cứu ………………………………………………………………….. 42
2.2. Phương pháp nghiên cứu ……………………………………………………………… 44
2.3. Các sai lệch và biện pháp khắc phục ……………………………………………… 51
2.4. Vấn đề y đức trong nghiên cứu …………………………………………………….. 52
CHƯƠNG 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU ………………………………………….. 53
3.1. Tỉ lệ và đặc đểm lâm sàng của bệnh thần kinh cơ do mắc bệnh
trầm trọng ………………………………………………………………………………………… 533.2. Những thay đổi điện sinh lí thần kinh cơ trên bệnh nhân hồi sức ……… 64
3.3. Các yếu tố liên quan với bệnh thần kinh cơ do mắc bệnh trầm trọng .. 84
CHƯƠNG 4. BÀN LUẬN ………………………………………………………………… 89
4.1. Tỉ lệ và đặc điểm lâm sàng của bệnh thần kinh cơ do mắc bệnh
trầm trọng trên bệnh nhân hồi sức ………………………………………………………… 89
4.2. Những thay đổi điện sinh lí thần kinh cơ trên bệnh nhân hồi sức ……… 106
4.3. Các yếu tố liên quan với bệnh thần kinh cơ do mắc bệnh trầm trọng …….. 130
KẾT LUẬN …………………………………………………………………………………….. 137
KIẾN NGHỊ ……………………………………………………………………………………. 139
Danh mục các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án
đã được công bố
Tài liệu tham khảo
Phụ lục 1: Danh sách bệnh nhân trong nghiên cứu
Phụ lục 2: Bảng thu thập số liệu
Phụ lục 3: Hình ảnh minh họa những thay đổi điện sinh lí thần
kinh cơ trong nghiên cứ

DANH MỤC CÁC BẢNG
Thứ tự Tên bảng Trang
1.1 Tổng điểm sức cơ của Hội đồng Nghiên cứu Y khoa 11
1.2 Tiêu chuẩn chẩn đoán yếu liệt mắc phải tại đơn vị hồi sức tích
cực của Stevens (2009) 19
1.3 Tiêu chuẩn chẩn đoán bệnh đa dây thần kinh do mắc bệnh trầm
trọng của Stevens (2009) 19
1.4 Tiêu chuẩn chẩn đoán bệnh cơ do mắc bệnh trầm trọng của
Stevens (2009) 20
1.5 Tiêu chuẩn chẩn đoán bệnh đa dây thần kinh và bệnh cơ do mắc
bệnh trầm trọng của Stevens (2009) 20
1.6 Một số chẩn đoán phân biệt nguyên nhân gây yếu liệt kiểu
ngoại biên trên bệnh nhân hồi sức 21
1.7 Thông số khảo sát dẫn truyền thần kinh bình thường 27
2.1 Định nghĩa, phân loại và giá trị các biến số trong nghiên cứu 45
3.1 Tuổi trung bình của mẫu nghiên cứu, của nhóm có và không có
bệnh thần kinh cơ do mắc bệnh trầm trọng 55
3.2 Tần số và tỉ lệ rối loạn tri giác của mẫu nghiên cứu, của nhóm
có và không có CINM 57
3.3 Trung bình tổng điểm sức cơ theo Hội đồng Nghiên cứu Y khoa
(MRC) của mẫu nghiên cứu 58
3.4 Tần số và tỉ lệ một số đặc điểm lâm sàng của mẫu nghiên cứu,
của nhóm có và không có CINM 59
3.5 Tần số và tỉ lệ một số đặc điểm lâm sàng của từng thể bệnh CIP,
CIM, CIPNM 603.6 Tần số và tỉ lệ các chẩn đoán lâm sàng của mẫu nghiên cứu 61
3.7 Trung bình thời gian điều trị hồi sức, thời gian nằm viện của
mẫu nghiên cứu, của nhóm có và không có CINM 62
3.8 Trung bình và trung bình hiệu số thời gian tiềm vận động ngoại
vi sau hai lần khảo sát 64
3.9 Trung bình và trung bình hiệu số tốc độ dẫn truyền vận động
sau hai lần khảo sát 65
3.10 Trung bình và trung bình hiệu số biên độ điện thế hoạt động cơ
toàn phần sau hai lần khảo sát 66
3.11 Trung bình và trung bình hiệu số thời gian tiềm cảm giác ngoại
vi sau hai lần khảo sát 67
3.12 Trung bình và trung bình hiệu số tốc độ dẫn truyền cảm giác sau
hai lần khảo sát 68
3.13 Trung bình và trung bình hiệu số biên độ điện thế hoạt động
thần kinh cảm giác sau hai lần khảo sát 69
3.14 Trung bình và trung bình hiệu số thời gian tiềm ngắn nhất sóng
F sau hai lần khảo sát 70
3.15 Trung bình và trung bình hiệu số tần số F sau hai lần khảo sát 71
3.16 Tần số và tỉ lệ các đặc điểm dẫn truyền thần kinh của mẫu
nghiên cứu sau hai lần khảo sát 72
3.17 Tần số và tỉ lệ những hình ảnh điện thế đâm kim khi khảo sát
điện cơ kim lần 2 của mẫu nghiên cứu và các thể bệnh CINM 75
3.18 Tần số và tỉ lệ những hình ảnh điện thế tự phát khi khảo sát điện
cơ kim lần 2 của mẫu nghiên cứu và các thể bệnh CINM 76
3.19 Tần số và tỉ lệ điện thế tự phát sóng nhọn dương khi khảo sát
điện cơ kim lần 2 của mẫu nghiên cứu và các thể bệnh CINM 773.20 Tần số và tỉ lệ điện thế tự phát co giật sợi cơ khi khảo sát điện
cơ kim lần 2 của mẫu nghiên cứu và các thể bệnh CINM 78
3.21 Tần số và tỉ lệ những hình ảnh điện thế đơn vị vận động khi khảo
sát điện cơ kim lần 2 của mẫu nghiên cứu và các thể bệnh CINM 79
3.22 Tần số và tỉ lệ những hình ảnh kết tập khi khảo sát điện cơ kim
lần 2 của mẫu nghiên cứu và các thể bệnh CINM 80
3.23 Tần số và tỉ lệ các kết luận chẩn đoán điện của mẫu nghiên cứu,
của nhóm CINM và nhóm không CINM 81
3.24 Tần số và tỉ lệ các thể bệnh thần kinh cơ do mắc bệnh trầm
trọng phân bố theo một số yếu tố lâm sàng 82
3.25 Kết quả phân tích đơn biến giữa các yếu tố lâm sàng với bệnh
thần kinh cơ do mắc bệnh trầm trọng 84
3.26 Kết quả phân tích đơn biến giữa các yếu tố cận lâm sàng với
bệnh thần kinh cơ do mắc bệnh trầm trọng 86
3.27 Kết quả phân tích đơn biến giữa các yếu tố lâm sàng và cận lâm
sàng với từng thể bệnh CIP, CIM và CIPNM 87
3.28 Kết quả phân tích đa biến theo phương pháp hồi qui logistic
giữa các yếu tố lâm sàng và cận lâm sàng với CINM 8