Quản lý, phối hợp chăm sóc người bệnh tâm thần phân liệt của cơ sở y tế và gia đình ở huyện Lạc Dương, tỉnh Lâm Đồng năm 2018

Quản lý, phối hợp chăm sóc người bệnh tâm thần phân liệt của cơ sở y tế và gia đình ở huyện Lạc Dương, tỉnh Lâm Đồng năm 2018.Tâm thần phân liệt (TTPL) là một trong những bệnh tâm thần nặng và thường gặp nhất trong các rối loạn tâm thần. Bệnh có xu hướng tiến triển mạn tính, dẫn đến rối loạn nặng nề về tư duy, hành vi, cảm xúc, trí tuệ, làm giảm hoặc mất khả năng thích nghi, lao động, sáng tạo, gây ra những tổn thất lớn về kinh tế và xã hội [1], [37].
Tâm thần phân liệt là một bệnh khá phổ biến ở hầu hết các nước trên thế giới, tỷ lệ mắc bệnh khoảng 0, 3 – 1,5% dân số[14]. Theo tổ chức Y tế thế giới (WHO) hiện nay trên thế giới đang có khoảng 45 triệu người mắc bệnh tâm thần phân liệt và mỗi năm có khoảng 1 triệu người tự sát vì tâm thần phân liệt[1]. Theo bộ lao động thương binh xã hội năm 2011 tại Việt Nam hiện nay đang có khoảng hơn 200.000 người bệnh tâm thần phân liệt. Trong khi đó, cả nước chỉ có khoảng 100.000 người bệnh đang được chăm sóc và phục hồi chức năng tại 26 cơ sở bảo trợ xã hội[34].

MÃ TÀI LIỆU

NCKH.0008

Giá :

50.000đ

Liên Hệ

0915.558.890


Theo thống kê của Chương trình Quốc gia năm 2012, ở Việt Nam tỷ lệ mắc tâm thần phân liệt là 0,47% dân số, bệnh khởi phát ở lứa tuổi 18 đến 40[27]. Trong tình hình kinh tế ngày càng phát triển, số người bị rối loạn tâm thần ở Việt Nam đang có chiều hướng tăng cao, nhất là trong giới trẻ do phải đối mặt với nhiều áp lực trong cuộc sống như công việc, học tập, kinh tế. Bên cạnh đó, những tác động của mặt trái xã hội như nghiện game, chất kích thích cũng làm gia tăng các rối loạn tâm thần. Nếu không được điều trị, bệnh tâm thần phân liệt có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến mọi mặt của cuộc sống, dẫn đến những biến chứng nguy hiểm cho cả người bệnh và mọi người xung quanh. Khi người bị bệnh có thể có những hành vi tự hủy hoại, gây thương tích cho bản thân. Trầm trọng hơn là có ý đinh tự tử hay có ý nghĩ tự sát. Một số người bị tâm thần phân liệt có chiều hướng bạo lực, dễ hành hung người khác gây nguy hiểm cho chính bản thân và những người khác[1].
Quyết định số 1215/QĐ-TTG của Thủ tướng Chính phủ[22]: Phê duyệt Đề án trợ giúp xã hội và phục hồi chức năng cho người tâm thần, người rối nhiễu tâm trí dựa vào cộng đồng giai đoạn 2011-2020 đã nhấn mạnh tầm quan trọng của gia2 đình và ngành Y tế trong vấn đề chăm sóc và phục hồi chức năng cho người bệnh tâm thần. Chính vì thế, các mô hình chăm sóc người bệnh tâm thần dựa vào cộng đồng được coi là một giải pháp tốt, là xu hướng mà thế giới đang đi theo.
Mạng lưới chăm sóc sức khỏe tâm thần được nhân rộng từ tuyến trung ương, tuyến tỉnh, đến các trung tâm Y tế dự phòng quận, huyện và trạm Y tế xã, phường, thị trấn. Với phần lớn người bệnh tâm thần đang được quản lý tại gia đình và được theo dõi quản lý theo sổ tại trạm y tế xã, phường.
Việc điều trị bệnh tâm thần phân liệt ngày nay chủ yếu là dựa vào cộng đồng nghĩa là người bệnh không cần phải nằm trong bệnh viện lâu dài mà có thể sinh hoạt bình thường tại gia đình và xã hội nhưng phải được tái khám định kỳ và dùng thuốc duy trì theo hướng dẫn của thầy thuốc.
Đây là cơ hội tốt để NBTTPL được tái hoà nhập cộng đồng, vì vậy vai trò của ngành y tế và gia đình đối với NBTTPL rất quan trọng trong quản lý và phối hợp chăm sóc người bệnh. Trong mô hình này, thuốc được quản lý tại gia đình và NCSC sẽ cho NB uống thuốc hàng ngày. Trong gia đình, NCSC phải xác định việc CSNBTTPL không chỉ có thuốc mà cần được CS toàn diện, đặc biệt là về tâm lý để phục hồi chức năng tâm lý xã hội, phát hiện sớm những dấu hiệu bất thường để thông báo cho cán bộ y tế (CBYT), nhờ đó kịp thời ngăn ngừa tái phát hoặc diễn biến những cơn bùng phát cấp tính[49].
Huyện Lạc Dương nói riêng và tỉnh Lâm Đồng nói chung là một huyện miền núi thuộc Nam Tây Nguyên chiếm đa số là người dân tộc thiểu số. Từ năm 2004 đến nay, chương trình Chăm sóc sức khỏe Tâm thần cộng đồng (CSSKTTCĐ) đã được triển khai hoạt động tại 6 xã/thị trấn. Tuy vậy, tình trạng bệnh của NBTTPL điều trị tại nhà cải thiện không đáng kể, còn NB bỏ thuốc và không đến tái khám định kỳ. Việc tiến hành nghiên cứu về quản lý và phối hợp chăm sóc NBTTPL của cơ sở Y tế và gia đình tại huyện là cần thiết và mang lại những thông tin thực tế và phù hợp cho việc tại cộng đồng, vì vậy chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài:
Quản lý, phối hợp chăm sóc người bệnh tâm thần phân liệt của cơ sở y tế và gia đình ở huyện Lạc Dương, tỉnh Lâm Đồng năm 2018.”3
MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
1. Mô tả hoạt động quản lý, chăm sóc bệnh nhân tâm thần phân liệt tại cộng đồng huyện Lạc Dương, tỉnh Lâm Đồng năm 2018.
2. Mô tả sự phối hợp trong quản lý, chăm sóc giữa cơ sở y tế và gia đình cho bệnh nhân tâm thần phân liệt tại cộng đồng huyện Lạc Dương, tỉnh Lâm Đồng năm 2018

MỤC LỤC
MỤC LỤC ………………………………………………………………………………………………………………………………………i
DANH MỤC CÁC CHỮ, KÝ HIỆU VIẾT TẮT ……………………………………………………………………………..iii
DANH MỤC CÁC BẢNG………………………………………………………………………………………………………………iv
TÓM TẮT NGHIÊN CỨU……………………………………………………………………………………………………………..vi
ĐẶT VẤN ĐỀ………………………………………………………………………………………………………………………………… 1
MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU ……………………………………………………………………………………………………………. 3
CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN …………………………………………………………………………………………………………… 4
1.1. Khái quát về bệnh tâm thần phân liệt……………………………………………………………………………………….. 4
1.1.1. Khái niệm về bệnh tâm thần phân liệt………………………………………………………………………………………… 4
1.1.2. Một số đặc điểm dịch tễ học bệnh tâm thần phân liệt …………………………………………………………………… 4
1.1.3. Lâm sàng bệnh tâm thần phân liệt …………………………………………………………………………………………….. 6
1.1.4. Chẩn đoán và điều trị bệnh tâm thần phân liệt……………………………………………………………………………. 8
1.1.5 Tiến triển của bệnh tâm thần phân liệt………………………………………………………………………………………. 10
1.2. Hệ thống chăm sóc ngƣời bệnh tâm thần………………………………………………………………………………… 11
1.2.1 Trên thế giới………………………………………………………………………………………………………………………….. 11
1.2.2. Mô hình quản lý và điều trị bệnh tâm thần phân liệt tại cộng đồng ……………………………………………… 13
1.3. Công tác triển khai chƣơng trình chăm sóc sức khỏe tâm thần tại cộng đồng……………………………. 18
1.4 Công tác chăm sóc ngƣời bệnh tâm thần phân liệt củacoơ sở y tế và gia đình tại cộng đồng ……….. 19
1.4.1 Chăm sóc người bệnh tâm thần phân liệt của cơ sở y tế tại cộng đồng………………………………………….. 19
1.4.2 Chăm sóc người bệnh tâm thần phân liệt của người chăm sóc chính tại cộng đồng………………………… 20
1.6. Một số nghiên cứu về việc quản lý và chăm sóc ngƣời bệnh tâm thần phân liệt tại cộng đồng …… 23
1.6.1 Nghiên cứu nước ngoài…………………………………………………………………………………………………………… 23
1.6.2. Nghiên cứu trong nước ………………………………………………………………………………………………………….. 26
1.7. Giới thiệu tóm tắt công tác quản lý, điều trị và chăm sóc ngƣời bệnh tâm thần phân liệt trên địa
bàn nghiên cứu. ……………………………………………………………………………………………………………………………. 27
1.8. Khung lý thuyết……………………………………………………………………………………………………………………… 28
CHƢƠNG 2: ĐỐI TƢỢNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU …………………………………………………. 30
2.1. Đối tƣợng nghiên cứu ……………………………………………………………………………………………………………. 30
2.2. Thời gian và địa điểm nghiên cứu …………………………………………………………………………………………… 30
2.3. Thiết kế nghiên cứu ……………………………………………………………………………………………………………….. 30
2.4. Cỡ mẫu………………………………………………………………………………………………………………………………….. 31
2.4.1. Cỡ mẫu định lượng ……………………………………………………………………………………………………………….. 31
2.4.2. Cỡ mẫu định tính ………………………………………………………………………………………………………………….. 31
2.5 Phƣơng pháp chọn mẫu…………………………………………………………………………………………………………… 32
2.5.1. Định lượng…………………………………………………………………………………………………………………………… 32
2.5.2. Định tính ……………………………………………………………………………………………………………………………… 32ii
2.6 Các biến số, chủ đề nghiên cứu………………………………………………………………………………………………… 32
2.6.1. Biến số định lượng………………………………………………………………………………………………………………… 32
2.6.2 Chủ đề định tính…………………………………………………………………………………………………………………….. 33
2.7. Công cụ và phƣơng pháp thu thập số liệu ……………………………………………………………………………….. 33
2.7.1. Cấu phần định lượng……………………………………………………………………………………………………………… 33
2.7.2. Công cụ và phương pháp thu thập thông tin định tính………………………………………………………………… 34
2.8. Xử lý và phân tích số liệu ……………………………………………………………………………………………………….. 35
2.9. Các khái niệm………………………………………………………………………………………………………………………… 35
2.10. Đạo đức trong nghiên cứu…………………………………………………………………………………………………….. 36
Chƣơng 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU …………………………………………………………………………………………… 37
3.1 Hoạt động quản lý, chăm sóc bệnh nhân tâm thần phân liệt tại cộng đồng ………………………………… 37
3.1.1 Quản lý, chăm sóc bệnh nhân tâm thần phân liệt của cơ sở y tế……………………………………………………. 45
3.1.2 Quản lý, chăm sóc bệnh nhân tâm thần phân liệt tại cộng đồng ……………………………………………………. 37
3.2 Sự phối hợp trong quản lý, chăm sóc giữa cơ sở y tế và gia đình cho bệnh nhân tâm thần phân liệt
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………. 51
3.2.1 Tư vấn tâm lý, kiến thức và kỹ năng chăm sóc cho người chăm sóc chính bệnh nhân tâm thần phân liệt
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………. 51
3.2.2 Tư vấn, động viên người bệnh tâm thần phân liệt tham gia hoạt động xã hội …………………………………. 53
3.2.3 Giám sát người bệnh tâm thần phân liệt tại nhà………………………………………………………………………….. 54
Chƣơng 4: BÀN LUẬN ………………………………………………………………………………………………………………… 55
4.1 Hoạt động quản lý, chăm sóc bệnh nhân tâm thần phân liệt tại cộng đồng. ……………………………….. 60
4.2 Quản lý, chăm sóc bệnh nhân tâm thần phân liệt tại của gia đình, ngƣời chăm sóc chính. ………….. 55
4.3 Sự phối hợp trong quản lý, chăm sóc giữa cơ sở y tế và gia đình cho bệnh nhântâm thần phân liệt.
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………. 63
4.4 Hạn chế của nghiên cứu ………………………………………………………………………………………………………….. 65
KẾT LUẬN………………………………………………………………………………………………………………………………….. 66
5.1 Hoạt động quản lý, chăm sóc bệnh nhân tâm thần phân liệt tại cộng đồng ………………………………… 66
5.2 Sự phối hợp trong quản lý, chăm sóc giữa cơ sở y tế và gia đình cho bệnh nhân tâm thần phân liệt.
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………. 66
KHUYẾN NGHỊ ………………………………………………………………………………………………………………………….. 67
TÀI LIỆU THAM KHẢO…………………………………………………………………………………………………………….. 68
Phụ lục 1: Phiếu phỏng vấn người chăm sóc chính …………………………………………………………………………….. 72
Phụ lục 2: Phỏng vấn sâu cán bộ y tế huyện/xã ………………………………………………………………………………….. 77
Phụ lục 3: Thảo luận nhóm ……………………………………………………………………………………………………………… 83
Phụ lục 4: Mẫu ghi chép thảo luận nhóm…………………………………………………………………………………………… 85
Phụ lục 5: Phiếu thu thập thông tin từ hồ sơ bệnh án…………………………………………………………………………… 86
Phụ lục 6: Tiêu chuẩn chẩn đoán bệnh tâm thần phân liệt theo tcyttg năm 1992. ……………………………………. 87
Phục lục 7: Biến số về quản lý chăm sóc người bệnh tâm thần phân liệt của người chăm sóc chính………….. 8

DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 3.1: Thông tin chung về người chăm sóc chính …………………………………………………37
Bảng 3.2: Thực hành chăm sóc người bệnh tâm thần phân liệt tại nhà của người chăm
sóc chính (N=51) …………………………………………………………………………………………………..39
Bảng 3.3: Thuốc điều trị người bệnh tâm thần phân liệt uống ……………………………………..41
Bảng 3.4 Số lần dùng thuốc của người bệnh TTPL trongngày……………………………………..42
Bảng 3.5 Tiếp cận thông tin về bệnh TTPL và chăm sóc người bệnh TTPL của người
chăm sóc chính………………………………………………………………………………………………………43
Bảng 3.6: Nhu cầu biết thêm thông tin về bệnh TTPL và chăm sóc người bệnh TTPL
của người chăm sóc chính……………………………………………………………………………………….43
Bảng 3.7: Nhu cầu hỗ trợ của NCSC cho CSNBTTPL tại nhà …………………………………….5